Ο Γιαννούλης Χαλεπάς ταξιδεύει στη Σαντορίνη

Εκπαιδευτική δράση της Υπηρεσίας Νεωτέρων Μνημείων στο Δημοτικό Σχολείο Επισκοπής Γωνιάς στο Καμάρι Θήρας.

Μια διαφορετική συνάντηση με τον Γιαννούλη Χαλεπά, το μάρμαρο και τη μεγάλη παράδοση της κυκλαδίτικης μαρμαροτεχνίας είχαν οι μαθητές και οι μαθήτριες του Δημοτικού Σχολείου Καμαρίου Θήρας, τη Δευτέρα 14 Σεπτεμβρίου 2026. Η δράση υλοποιήθηκε από την Υπηρεσία Νεωτέρων Μνημείων και Τεχνικών Έργων Αττικής, Ανατολικής Στερεάς Ελλάδας και Κυκλάδων (ΥΝΜΤEΑΑΣΕΚ) του Υπουργείου Πολιτισμού, με στόχο να φέρει τα παιδιά και τις τοπικές κοινωνίες πιο κοντά στη νεότερη πολιτιστική κληρονομιά, προσεγγίζοντάς την ως ζωντανή γνώση, μνήμη και δημιουργία.
 

Η συγκεκριμένη εκπαιδευτική δράση συνδέεται άρρηκτα με τη νέα μουσειολογική και μουσειογραφική πρόταση για την Οικία - Μουσείο Γιαννούλη Χαλεπά στον Πύργο της Τήνου. Η νέα προσέγγιση της ΥΝΜΤEΑΑΣΕΚ και του Υπουργείου Πολιτισμού στοχεύει στην ανάδειξη του δραματικού βίου και του έργου του κορυφαίου γλύπτη μέσα από μια σαφή νοηματική πορεία και σύγχρονα, βιωματικά μέσα. Με οδηγό αυτή τη φιλοσοφία, η δράση μετέφερε εκτός των τειχών του Μουσείου την αφήγηση για τη ζωή του Χαλεπά, δίνοντας στα παιδιά την ευκαιρία να γνωρίσουν τα καθοριστικά ορόσημα της πορείας του, καθώς και αυθεντικά στοιχεία της καθημερινότητας και του εργαστηρίου του.
 

Οι μαθητές ξεναγήθηκαν εικονικά και ταυτόχρονα ενθαρρύνθηκαν και εκπαιδεύτηκαν εμμέσως, να γίνουν οι «ξεναγοί» των φίλων τους. Τα παιδιά μαθαίνουν και ταυτόχρονα οικειοποιούνται και «υιοθετούν» τον χώρο, που δεν είναι πια ένα ξένο και απόμακρο μουσείο. Από τον ρόλο του επισκέπτη που δεν γνωρίζει, εξελίσσονται στον ρόλο του «μύστη» που κατέχει τα μυστικά, τα προστατεύει και έχει το καθήκον να τα εμπιστευτεί σε όσους έρθουν στο Μουσείο για να τα γνωρίσουν. Παράλληλα, μαθαίνουν να σέβονται τη ιδιαίτερη θέση των ιστορικών κτηρίων.
 

Με αφετηρία τη ζωή και το έργο του κορυφαίου νεοέλληνα γλύπτη Γιαννούλη Χαλεπά, τα παιδιά γνώρισαν, επίσης, τον κόσμο της μαρμαρογλυπτικής. Ο Χαλεπάς γεννήθηκε στον Πύργο της Τήνου, σε μια οικογένεια με βαθιά παράδοση στην τέχνη. Ο πατέρας του, Ιωάννης, διηύθυνε ένα από τα σημαντικότερα εργαστήρια του 19ου αιώνα, με ένα ευρύ δίκτυο τεχνιτών που εκτεινόταν σε ολόκληρο το Αιγαίο. Μέσα από την ιστορία του, οι μαθητές ανακάλυψαν μια τέχνη που συνδέει διαχρονικά τους ανθρώπους και τους τόπους του Αιγαίου, γνωρίζοντας τη μετακίνηση των μαρμαροτεχνιτών, τη μετάδοση της τεχνογνωσίας και το αποτύπωμά τους στην εκκλησιαστική αρχιτεκτονική, τα ταφικά μνημεία και τα αρχοντικά, αλλά και με τις εργασίες αναστήλωσης σημαντικών μνημείων όπως ο Παρθενώνας.
 

Η Τήνος, ως μακραίωνος πυρήνας αυτής της τεχνογνωσίας, συνάντησε μέσα από αυτή τη δράση τη Σαντορίνη, έναν τόπο με τη δική του ξεχωριστή σχέση με την πέτρα, το ηφαιστειακό τοπίο, τη θηραϊκή γη και την ιδιαίτερη τοπική αρχιτεκτονική. Η συνάντηση αυτών των διαφορετικών υλικών και παραδόσεων ανέδειξε τον τρόπο με τον οποίο οι Κυκλάδες λειτούργησαν ιστορικά ως ένα ζωντανό δίκτυο ανταλλαγής γνώσεων και ανθρώπων, και όχι ως απομονωμένα νησιά. Παράλληλα, δόθηκε ιδιαίτερη έμφαση στο παράδειγμα ψυχικής δύναμης του Χαλεπά, ο οποίος, παρά τις μεγάλες δυσκολίες που βίωσε, βρήκε τη δύναμη να δημιουργήσει ξανά.
 

Η ΥΝΜΤΕΑΑΣΕΚ ευχαριστεί θερμά τη Διεύθυνση και τους εκπαιδευτικούς του Δημοτικού Σχολείου Επισκοπής Γωνιάς στο Καμάρι Θήρας για τη φιλοξενία, καθώς και τους μαθητές για την ενεργό συμμετοχή τους. Επίσης, ευχαριστίες απευθύνονται στον Δήμο Θήρας και ιδιαιτέρως στον Αντιδήμαρχο Υπηρεσίας Δόμησης κ. Νίκο Αργυρό για την πολύτιμη υποστήριξή του. Η συνεργασία αυτή απέδειξε με τον πιο ζωντανό τρόπο πώς η κοινή πολιτιστική κληρονομιά των Κυκλάδων, ιδωμένη μέσα από σύγχρονες μουσειολογικές πρακτικές, μπορεί να αποτελέσει δυναμικό πεδίο γνώσης, εκπαίδευσης και έμπνευση δημιουργίας για τη νέα γενιά.