Αντάρτικο της Τ.Α. στις τουριστικές επενδύσεις, την απουσία σταθερού πλαισίου ως ανασταλτικό παράγοντα βλέπει η ΠΟΞ

Η τουριστική ανάπτυξη στο Αιγαίο βρίσκεται τα τελευταία χρόνια στο επίκεντρο έντονων συζητήσεων. Από τη μία πλευρά, ο τουρισμός αποτελεί τη βαριά βιομηχανία της χώρας, η οποία στηρίζει οικονομίες νησιών και τοπικών κοινωνιών. Από την άλλη, η αδιάκοπη επέκταση μεγάλων ξενοδοχειακών μονάδων, σύνθετων τουριστικών καταλυμάτων και βραχυχρόνιων μισθώσεων ασκεί πρωτοφανείς πιέσεις σε υποδομές, περιβάλλον και φυσικούς πόρους.
 

Το τελευταίο διάστημα, οι τοπικές αρχές φαίνεται να σηκώνουν «κόκκινη κάρτα» σε μια σειρά επενδυτικών σχεδίων, επικαλούμενες σοβαρές ελλείψεις στις Μελέτες Περιβαλλοντικών Επιπτώσεων (ΜΠΕ) και – κυρίως – την αδυναμία των νησιών να αντέξουν το βάρος νέων επενδύσεων, με αιχμή του δόρατος την έλλειψη υδάτινων πόρων.
 

Το νερό στο επίκεντρο

Το ζήτημα της υδροδότησης αναδεικνύεται ως ο κρίσιμος παράγοντας. Σε νησιά που ήδη δυσκολεύονται να καλύψουν τις ανάγκες κατοίκων και επισκεπτών, κάθε νέα μεγάλη τουριστική μονάδα θεωρείται απειλή για την επάρκεια του πόσιμου νερού. Οι τοπικές κοινωνίες βλέπουν πλέον στην πράξη τις συνέπειες της υπεράντλησης και της άναρχης οικοδομικής δραστηριότητας: λειψυδρία, πίεση στα οικοσυστήματα, απώλεια καλλιεργειών.

Το παράδοξο των αδειών στις κατοικίες

Ενώ οι δήμοι εκφράζουν ενστάσεις, ενδεχομένως και δικαίως, σε ξενοδοχειακές επενδύσεις, την ίδια στιγμή δίνονται αφειδώς άδειες για την ανέγερση κατοικιών, που στη συνέχεια μετατρέπονται σε καταλύματα βραχυχρόνιας μίσθωσης. Έτσι, και αυτές οι μονάδες, εκτός σχεδιασμού, πιέζουν εξίσου τις υποδομές. Το φαινόμενο αποκαλύπτει την έλλειψη ολοκληρωμένης στρατηγικής: οι επενδύσεις μπλοκάρονται σε επίπεδο μεγάλων ξενοδοχείων, αλλά η «μικρή» και διάσπαρτη οικοδομική δραστηριότητα συνεχίζει ανεξέλεγκτη.
 

Η ανησυχία στις τοπικές κοινωνίες

Οι συζητήσεις στα δημοτικά συμβούλια, είτε καταλήγουν σε θετικές είτε σε αρνητικές γνωμοδοτήσεις, φανερώνουν την αγωνία των τοπικών κοινωνιών. Ο φόβος είναι κοινός: ότι η συνεχής, μη ελεγχόμενη τουριστική ανάπτυξη θα αλλοιώσει το χαρακτήρα των νησιών, θα εξαντλήσει τους φυσικούς πόρους και τελικά θα πλήξει τη βιωσιμότητα του ίδιου του τουριστικού προϊόντος.
 

Κοινός παρονομαστής σε όλες τις περιπτώσεις είναι η έλλειψη ολοκληρωμένων χωρικών και πολεοδομικών σχεδίων. Δήμοι και κοινότητες συχνά γνωμοδοτούν «αρνητικά» όχι μόνο για περιβαλλοντικούς λόγους, αλλά και γιατί φοβούνται πως χωρίς θεσμικό πλαίσιο θα εγκλωβιστούν σε επιλογές που δε θα μπορούν να ανατραπούν στο μέλλον.
 

Η απουσία εγκεκριμένων ΣΧΟΟΑΠ, ΤΠΣ ή επικαιροποιημένων ρυθμιστικών εργαλείων αφήνει χώρο σε αποσπασματικές αποφάσεις και συγκυριακές συγκρούσεις, αντί για μια συνολική στρατηγική που να εξισορροπεί ανάπτυξη και προστασία.
 

Το «αντάρτικο» και η έλλειψη σχεδιασμού

Το «αντάρτικο» της τοπικής αυτοδιοίκησης δεν αποτελεί μια στείρα άρνηση απέναντι στις τουριστικές επενδύσεις. Αντιθέτως, είναι η έκφραση μιας αυξανόμενης ανησυχίας: ότι το μοντέλο της άναρχης ανάπτυξης έχει φτάσει στα όριά του.
 

Η απουσία κανόνων είναι που τροφοδοτεί την αβεβαιότητα και την άρνηση. Ο χωρικός σχεδιασμός και η ύπαρξη ενός σταθερού, προβλέψιμου και διαφανούς θεσμικού πλαισίου για την τουριστική γη αποτελεί προϋπόθεση για κάθε σοβαρή επένδυση, όπως επισημαίνει διαρκώς ο πρόεδρος της Πανελλήνιας Ομοσπονδίας Ξενοδόχων Γιάννης Χατζής.  Μεγάλες τουριστικές επενδύσεις, με ισχυρό αναπτυξιακό αποτύπωμα, προσκρούουν σε ασαφείς διαδικασίες και αναποτελεσματικούς μηχανισμούς αδειοδότησης, την ώρα που μικρές ανεξέλεγκτες παρεμβάσεις συνεχίζουν να υλοποιούνται χωρίς στρατηγικό σχεδιασμό. Η έλλειψη σχεδιασμού ενισχύει την αποσπασματικότητα, δημιουργεί αβεβαιότητα στους επενδυτές και αποτρέπει την αναβάθμιση του τουριστικού προϊόντος με όρους βιωσιμότητας και ποιότητας, έχει υπογραμμίσει ο κ. Χατζής.


Το πλήρες κείμενο που περιλαμβάνει πρόσφατα χαρακτηριστικά παραδείγματα αρνητικών γνωμοδοτήσεων σε επιχειρηματικές επενδύσεις, μπορείτε να δείτε εδω :  www.ot.gr