Τρίτη, 17 Νοεμβρίου 2026

Μικρότερες μονάδες και διάσπαρτη φιλοξενία: Η πραγματικότητα που διαμορφώνει το νέο τοπίο στον τουρισμό

Η συζήτηση για το μέλλον του τουρισμού στη Σαντορίνη δεν μπορεί να γίνεται με όρους άλλων δεκαετιών. Όπως επισημαίνει πρόσφατο δημοσίευμα της εφημερίδας "Το Βήμα", η πραγματικότητα του τουρισμού, και ιδίως στους ανεπτυγμένους τουριστικούς προορισμούς όπως η Σαντορίνη, διαμορφώνεται πλέον από ένα διαφορετικό μοντέλο: "Κυριαρχούν οι μικρότερες μονάδες και οι διάσπαρτες μορφές φιλοξενίας, οι οποίες δεν συγκεντρώνονται απαραίτητα σε οργανωμένες τουριστικές ζώνες."
 

Αυτή η ιδιομορφία της Σαντορίνης είναι που απαιτεί ειδικό σχεδιασμό, σεβασμό στην τοπική κλίμακα και ουσιαστικές υποδομές — όχι οριζόντιες λύσεις που αγνοούν τη φυσιογνωμία του τόπου.»

Στο πολύ ενδιαφέρον αρθρο της εφημερίδας αναφέρονται τα εξής : 

 

πάρχει ένα παράδοξο στον ελληνικό τουρισμό. Oσο πιο επιτυχημένος γίνεται, τόσο πιο δύσκολη αποδεικνύεται η ισορροπία ανάμεσα στην τουριστική ανάπτυξη και τις αντοχές του τόπου που τον φιλοξενεί.
 

Τα νησιά υποδέχονται περισσότερους επισκέπτες από όσους αντέχουν, οι ανάγκες τους σε νερό, δρόμους και υποδομές πολλαπλασιάζονται και το τοπίο μετατρέπεται σε οικονομικό πόρο. Oταν, όμως, ο χωρικός σχεδιασμός καλείται να οριοθετήσει την τουριστική ανάπτυξη, ανακύπτουν τα δύσκολα ερωτήματα για το ποιοι θα επηρεαστούν και πόσο δίκαια θα κατανεμηθούν οι συνέπειες.
 

Τα νέα Τοπικά και Ειδικά Πολεοδομικά Σχέδια (ΤΠΣ και ΕΠΣ) που βρίσκονται σε εξέλιξη σε όλη τη χώρα φιλοδοξούν να δώσουν απαντήσεις. Ωστόσο, τα πρώτα ευρήματα μελέτης της αναπληρώτριας καθηγήτριας με ειδίκευση στη χωροταξία του τουρισμού στο Πανεπιστήμιο Δυτικής Αττικής (ΠΑΔΑ) Ευθυμίας Σαραντάκου, με αιχμή την αξιολόγηση της πρώτης φάσης των σχεδίων (στάδιο παρουσίασης επικρατέστερου σεναρίου) που εκπονούνται για επτά νησιωτικούς προορισμούς των Κυκλάδων και του Σαρωνικού (Μύκονο, Σαντορίνη, Τήνο, Aνδρο, Κέα, Πόρο και Σπέτσες), εντοπίζoυν τρία βασικά κενά σε ό,τι αφορά τη διαχείριση της τουριστικής δραστηριότητας: στα δεδομένα στα οποία στηρίζονται, στη σύνδεσή τους με την τοπική πραγματικότητα και στην εξειδικευμένη γνώση.


Δεν είναι μόνο τα ξενοδοχεία

 

Αφετηρία κάθε σχεδιασμού αποτελεί η γνώση της πραγματικότητας που καλείται να ρυθμίσει. Πριν αποφασίσει η πολιτεία πώς θα περιορίσει την τουριστική ανάπτυξη, πρέπει να γνωρίζει τι ακριβώς προσπαθεί να ρυθμίσει. Σε αυτό το σημείο εντοπίζεται ίσως το μεγαλύτερο κενό. Στα νησιά που βρέθηκαν στο μικροσκόπιο της έρευνας, οι ξενοδοχειακές κλίνες αντιπροσωπεύουν μόλις το 18%-22% της συνολικής τουριστικής δυναμικότητας ενώ το 47% των κλινών αντιστοιχεί σε καταλύματα βραχυχρόνιας μίσθωσης, το 28% σε ενοικιαζόμενα δωμάτια και διαμερίσματα και το 7% σε τουριστικές επαύλεις και κατοικίες.
 

Με άλλα λόγια, η τουριστική οικονομία των Κυκλάδων και του Αργοσαρωνικού δεν στηρίζεται κυρίως στα ξενοδοχεία. Κυριαρχούν οι μικρότερες μονάδες και οι διάσπαρτες μορφές φιλοξενίας, οι οποίες δεν συγκεντρώνονται απαραίτητα σε οργανωμένες τουριστικές ζώνες. Το μέσο μέγεθος των καταλυμάτων είναι 19-20 κλίνες, έναντι 31 σε εθνικό επίπεδο. Ακόμη και οι ξενοδοχειακές μονάδες έχουν κατά μέσο όρο 41-52 κλίνες, όταν ο πανελλαδικός μέσος όρος φθάνει τις 84.
 

Η εικόνα δεν αλλάζει ακόμη και στους κορυφαίους τουριστικούς προορισμούς, όπως η Μύκονος και η Σαντορίνη, παρά την παρουσία διεθνών επενδυτικών σχημάτων και την προώθηση σχεδίων μεγαλύτερης κλίμακας. «Οι μελετητές συχνά δεν υπολογίζουν τον πραγματικό πληθυσμό αιχμής και δεν λαμβάνουν υπόψη τις δευτερεύουσες κατοικίες και τις βραχυχρόνιες μισθώσεις, παρότι αφορούν ένα πολύ σημαντικό κομμάτι της τουριστικής ζήτησης» αναφέρει η κυρία Σαραντάκου.


Παράλληλα με την εκπόνηση του πολεοδομικού σχεδιασμού και έως την ολοκλήρωσή του, οι αναστολές δόμησης που έχουν επιβληθεί σε Μύκονο και Σαντορίνη δεν αποκλείουν τον κίνδυνο να δημιουργηθούν τετελεσμένα πριν από την οριστικοποίηση των νέων ρυθμίσεων. Και αυτό διότι δεν ισοδυναμούν με γενικό «φρένο» της οικοδομικής δραστηριότητας, αλλά με πάγωμα ενός περιορισμένου τμήματος της τουριστικής δραστηριότητας, τα ξενοδοχεία.

 


«Η αναστολή χορήγησης οικοδομικών αδειών στα ξενοδοχεία στις εκτός σχεδίου περιοχές της Μυκόνου και της Σαντορίνης ξεκίνησε το 2020 και έχει πάρει διαδοχικές παρατάσεις. Ωστόσο δεν αφορά κτίρια που χτίζονται με όρους δόμησης κατοικίας και μπορούν να αξιοποιηθούν ως καταλύματα βραχυχρόνιας μίσθωσης. Επιπλέον εξαιρούνται οι Στρατηγικές Τουριστικές Επενδύσεις για τις οποίες ισχύουν ειδικά καθεστώτα» εξηγεί η καθηγήτρια.
 

Την ίδια ώρα, οι προτεινόμενοι περιορισμοί των υπό εξέλιξη Τοπικών ή Ειδικών Πολεοδομικών Σχεδίων έχουν ήδη τεθεί σε διαβούλευση, καθιστώντας γνωστές τις αυστηρότερες κατευθύνσεις του νέου σχεδιασμού. Ετσι, η καθυστέρηση στη θεσμοθέτηση των σχεδίων δημιουργεί τον κίνδυνο να προλάβει η οικοδομική δραστηριότητα τους νέους κανόνες. Η καθηγήτρια επισημαίνει ότι η εμπειρία έχει δείξει ότι όταν οι περιορισμοί είναι γνωστοί αλλά δεν έχουν ακόμη θεσμοθετηθεί, μπορεί να ενταθούν οι πιέσεις για αξιοποίηση των σημερινών δυνατοτήτων δόμησης.
 

Η έρευνα, της οποίας τα πρώτα ευρήματα παρουσιάστηκαν προσφάτως σε συνέδριο του Συλλόγου Ελλήνων Πολεοδόμων και Χωροτακτών (ΣΕΠΟΧ) καταγράφει παράλληλα διαφορετικές εντάσεις συγκρούσεων ανάλογα με το νησί. Η απόσταση από την τοπική πραγματικότητα είναι άλλωστε το δεύτερο κενό που εντοπίζει. Στη δημόσια διαβούλευση των πολεοδομικών σχεδίων καταγράφηκε ότι οι νησιώτες έχουν την αίσθηση ότι οι μελέτες εκπονούνται μακριά από τα νησιά, χωρίς επαρκή γνώση των πραγματικών συνθηκών.
 

Στη Μύκονο, οι αντιδράσεις χαρακτηρίζονται ιδιαίτερα έντονες, καθώς ιδιοκτήτες εκφράζουν φόβους ότι οι περιορισμοί θα απαξιώσουν την περιουσία τους, την ίδια ώρα που μεγάλες επενδύσεις υπάγονται σε ειδικά καθεστώτα.
 

Σε Τήνο, Ανδρο και Κέα, σημαντικό πεδίο αντιπαράθεσης αποτελούν τα αιολικά πάρκα μεγάλης κλίμακας. Στον Πόρο οι αντιδράσεις επικεντρώνονται μεταξύ άλλων στην επέκταση των ιχθυοκαλλιεργειών. Μαζί με τις Σπέτσες, το νησί συγκαταλέγεται στους προορισμούς όπου η συνολική ένταση των αντιδράσεων εμφανίζεται χαμηλότερη σε σύγκριση με εκείνη των μεγάλων διεθνών τουριστικών προορισμών.
 

Αλλά και μέσα στις τοπικές κοινωνίες, η έρευνα χαρτογράφησε διαφορετικές προτεραιότητες. Σε γενικές γραμμές, οι δήμοι ζητούν προστασία και βελτίωση των υποδομών, οι μηχανικοί αντιδρούν για τους περιορισμούς στα δικαιώματα δόμησης και οι ξενοδοχειακοί φορείς τάσσονται υπέρ της ποιοτικής αναβάθμισης, αλλά αντιδρούν στα αυστηρά όρια νέων κλινών. Σημαντικός είναι ο ρόλος των τοπικών ομάδων (περιβαλλοντικών, πολιτιστικών κ.ά.) που στοχεύουν στη διατήρηση της τοπικής ταυτότητας και εστιάζουν στην προστασία του τοπίου.
 

Πάντως, η  συζήτηση οδηγείται αναπόφευκτα στο ζήτημα της χωρικής δικαιοσύνης, όπως επισημαίνει η κυρία Σαραντάκου, περιγράφοντας την οργή που προκαλεί η προοπτική επιβολής περιορισμών δόμησης σε τοπικό επίπεδο που συχνά εκλαμβάνεται ως άνιση μεταχείριση, ιδίως όταν οι ιδιοκτήτες βλέπουν άλλες κατηγορίες μεγάλων επενδύσεων να αντιμετωπίζονται διαφορετικά. Επιπλέον, δεν προβλέπονται αντισταθμιστικοί μηχανισμοί για όσους χάσουν το δικαίωμα δόμησης σε περιοχές εκτός σχεδίου που μπαίνουν σε ειδικές ζώνες.
 

Ενα ακόμη κενό στην εμπειρογνωμοσύνη εντοπίζει η έρευνα του ΠΑΔΑ στα πολεοδομικά σχέδια τα οποία απαιτούν εκτίμηση τουριστικών πιέσεων, δείκτες, δεδομένα και δράσεις διαχείρισης, χωρίς όμως να καθιστούν υποχρεωτική τη συμμετοχή ειδικών τουριστικού σχεδιασμού.
 

Ζώνες προστασίας και όρια

 

Σε κάθε περίπτωση, οι προτάσεις των υπό εξέταση σχεδίων δεν περιορίζονται στις απαγορεύσεις. Περιλαμβάνουν συγκεκριμένες ζώνες προστασίας και όρια στην τουριστική ανάπτυξη. Στον Πόρο, στην Ανδρο και στην Τήνο προτείνονται ζώνες προστασίας ακτών πλάτους 100 μέτρων, ενώ στις Σπέτσες το αντίστοιχο πλάτος είναι 50 μέτρα.
 

Στη Μύκονο και στη Σαντορίνη οι ζώνες απόλυτης προστασίας φθάνουν έως το 70% της έκτασης. Τίθενται επίσης ανώτατα μεγέθη ξενοδοχείων έως 150 κλίνες στην Ανδρο, 50 στην Κέα και 40 στην Τήνο. Στην Κέα, μάλιστα, καταγράφονται προβλέψεις για περιοχές όπου δεν θα επιτρέπονται τουριστικά καταλύματα, ενώ στα σχέδια της Μυκόνου, της Σαντορίνης και της Κέας περιλαμβάνονται περιορισμοί στις βραχυχρόνιες μισθώσεις.
 

Προέλευση και το πλήρες δημοσίευμα μπορείτε να δείτε εδω :  tovima.gr

ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΗΣ ΚΑΤΗΓΟΡΙΑΣ ΕΛΛΑΔΑ
 
atacon
106,4
ΤΕΛΕΥΤΑΙΑ ΝΕΑ
«Τέλος στη δαιμονοποίηση του τουρισμού - Ο Τζιτζικώστας απορρίπτει τον “υπερτουρισμό” κι αναδεικνύει τη διαχείριση των ροών
Τα χρήματα στο τραπέζι της σχέσης
Ενημερωτική τηλεδιάσκεψη της Συνομοσπονδίας ενοικιαζομένων δωματίων ΔΙΑΜΟΝΗ, με θέμα τις υποχρεώσεις τους
10ος Πανελλήνιος Διαγωνισμός στη Στατιστική απο την ΕΛΣΤΑΤ
Activemedia Group: Οκτώ διοργανώσεις σε επτά εβδομάδες για το ξεκίνημα της σεζόν
Τι δεν είδαμε στα ΜΜΕ από το Συνέδριο της ΚΕΔΕ; - Η παρέμβαση του Κ. Πελετίδη
Η Εφορεία Αρχαιοτήτων Κυκλάδων καλεί τα παιδιά να συμμετέχουν στο πρόγραμμα: «Ζωγράφισε σαν αρχαίος»
Think Beyond Hospitality: Η Selected Hideaways στη XENIA 2026
Υπογραφή σύμβασης ηλεκτρικών καλωδίων της διασύνδεσης Κόρινθος-Κω
WTM 2026: Ο ελληνικός Τουρισμός μπροστά στη μεγάλη πρόκληση του 2027: Προειδοποιήσεις, επενδύσεις, αντοχές και μεγάλες ανατροπές
More Than a New Look: Η νέα ταυτότητα της Selected Hideaways
HORIZON: πρωινό για ξενοδοχεία στη Σαντορίνη χωρίς κουζίνα
Visa και Εθνική Αρχή Κυβερνοασφάλειας ενώνουν τις δυνάμεις τους για ασφαλείς αγορές κατά την εορταστική περίοδο
QRgenie.ai: Ο ψηφιακός receptionist που απαντά στους επισκέπτες του ξενοδοχείου στη γλώσσα τους
Στη Βουλή η αγωνία των νησιωτών-Το ΠΑΣΟΚ "πολιορκεί" την κυβέρνηση με διπλή παρέμβαση για την ακτοπλοΐα
Hondos_KE
Volcano TV
© 2026 Ιδιοκτησία: VOLCANO VIEW AE. All rights reserved.